• Anasayfa
  • Meme Hastalıkları
  • Meme Hastalıkları ve Meme Kanseri Taraması

Meme Hastalıkları ve Meme Kanseri Taraması

MEME KANSERİ TARAMASI KİMLERE, NASIL YAPILIR?

Meme kanseri, kadınlarda en sık görülen ve 40-59 yaş grubundaki kadınlarda en sık ölüme neden olan kanserdir.
Meme kanserinden ölümleri azaltmak için batı ülkelerinde 1960 yılların sonlarına doğru mamografik tarama çalışmaları başlamıştır. Erken tanı için rastgele ve kontrollü çalışmalar yapılmış , bu çalışmalarda ve bu çalışmalar sonrasında uygulamaya geçen tarama programlarında mamografik taramanın meme kanserinden ölüm oranlarını azalttığı saptanmıştır.

Ülkemizde yapılan tek çalışmada Türkiye'de meme kanserinin %50'sinin 50 yaş altında geliştiği izlenmiştir. Bu nedenle 40 yaştan itibaren her yıl düzenli mamografi kontrolü özellikle ülkemiz kadınları için önem taşımaktadır.

meme kanseri

Literatürdeki bilgiler ve batı ülkelerindeki uygulamalar değerlendirildiğinde 40 yaş üstü kadınlarda yıllık mamografi taraması en etkin yöntem olarak görülmektedir.
(Referans: Smith RA, Saslow D, Sawyer KA, et al. American Cancer Society guidelines for breast cancer screening: update 2003. CA Cancer J Clin 2003; 53:141–69. 44. eig SA, D'Orsi CJ, Hendrick RE, et al. American College of Radiology Guidelines for breast cancer screening. AJR Am J Roentgenol 1998;171:29–33)

Türk Radyoloji Derneği de meme kanseri tarama programları için hazırladığı rehberde ACS nın programını temel almıştır.

Tarama rehberi nedir?

Tarama rehberlerinin hazırlanmasında ana amaç tıbbi pratiğin bilimsel veriler çerçevesinde hasta yararına düzenlenmesini sağlamaktır.

Bilimsel verilerin doğru derlenerek hasta yararına sunulması da tarama programlarının amaçlarındandır. Tarama rehberleri hazırlanırken ülke veya toplumun kaynaklarının, bu önerileri yerine getirip getiremeyeceğine bakılmaz. Örneğin ABD'de American College of Radiology'nin (ACR) yayınladığı, meme kanseri tarama rehberi bunun en iyi örneğidir. ACR detaylı bir tarama rehberi oluşturmasına rağmen ABD hükümeti, toplumun meme kanseri için taranması amacı ile hiçbir tarama bütçesi ayırmamaktadır. ABD'de devlet otoritesi sadece tarama yöntemlerinden mamografinin kalitesinin sağlanması ve korunmasında aktif rol oynamaktadır.

T.C. Sağlık Bakanlığı bünyesinde bulunan KETEM (kanser erken teşhis ve eğitim merkezi) yayınladığı genel kanser tarama programında 50 yaşından sonra 2 yılda bir mamografik tarama önermektedir.

Tarama programı nedir?

Tarama programları ülke kamu otoritesinin veya kamusal görev üstlenmiş bir takım kurumların düzenlediği en üst düzeyde faydanın amaçlandığı, ana çerçevesi mevcut kaynaklar ile belirlenen tarama faaliyetleridir. Burada amaç bilimsel verilerin dışına çıkmadan, parasal, ekipman ve insan kaynaklarının sınırları içinde en çok fayda gören alt grubun sosyal devlet ve sosyal kurum faydası ön planda tutularak taranmasıdır. Sosyal devlet anlayışının daha belirgin olduğu Avrupa'da ise meme kanseri taramaları genellikle kamunun önderliğini yaptığı meme kanseri programları çerçevesinde yapılmaktadır. Ancak bu ülkelerde de sunulan tarama programları çerçevesi dışında kalan durumlarda taramalar bireyin istekleri çerçevesinde ücretli veya ücretsiz yapılabilmektedir.

Yapılan tarama programlarının çoğunda tarama ile meme kanserinin erken evrede kontrol edilebileceği ve tarama yapılan kadınlarda yakalanan kanserlerin evre ve histopatolojik grade'lerinin normal popülasyona göre daha düşük olduğu gösterilmiştir. Genel olarak veriler değerlendirildiğinde, mamografi taraması ölümü %25-30 arasında azaltmaktadır.

Tarama Mamografisi Nedir?

mamografi meme kanseri

Asemptomatik kadınlarda klinik bulgu ortaya çıkmadan meme kanserini saptayarak meme kanserinden ölümlerin azalmasını sağlayabilen tek kanıtlanmış görüntüleme yöntemidir. Tarama programının amacı meme kanserinde mortalite oranlarının düşürülmesi ve ortalama yaşam süresinin uzatılmasıdır. Meme kanseri tanısında pek çok görüntüleme yöntemi kullanılabilmekle birlikte, tarama amaçlı en etkin görüntüleme yöntemi olarak halen mamografi kullanılmaktadır.

AMERİCAN KANSER DERNEĞİNİN MEME KANSERİ TARAMASI İÇİN ÖNERİLERİ

(Referans: Smith RA, Saslow D, Sawyer KA, et al. American Cancer Society guidelines for breast cancer screening: update 2003. CA Cancer J Clin 2003; 53:141–69)

Normal risk taşıyan grup:

Mamografiye 40 yaşında başlanmalıdır. Yılda bir kez iki yönlü mamografik tarama yapılmalı ve her yıl çekilen mamografiler önceki mamografilerle ve özellikle ilk mamografiyle karşılaştırılmalıdır. Olgulara tetkiklerin saklanması gerektiği önemle anlatılmalı ya da incelemelerini arşivleyebilen bir merkezde yaptırmayı tercih etmeleri belirtilmelidir. 20 li ve 30 lu yaşlarda ki bayanların en az 3 yılda bir meme muayenesi olmaları önerilmektedir (Özellikle meme hastalıkları ile uğraşan genel cerrahi uzmanlarınca ya da genel cerrahi uzmanları veya aile hekimlerince). 40 yaşın üzerindeki bayanların mamografinin yanında yılda bir kez meme muayenesi olmaları önerilir. 20 li yaşlarındaki bayanlara kendi kendilerini muayene etmelerinin önemi anlatılmalı ve nasıl muayene yapacağı öğretilmelidir. Meme ile ilgili herhangi bir şikayetin öncelikli olarak doktoruna bildirilmesi gereklidir.

70 yaş ve üzeri grup:

70 yaş üzerinde ki bayanlara mamografik tarama yapılıp yapılmayacağı kişisel olarak alınması gereken bir karardır. Bu kararda yaşam beklentisi ve sağlık durumu etkilidir. Olası meme kanseri tedavisini tolere edebilecek bayanlara tarama yapılabilir.

Yüksek riskli grup:

Dünyanın önde gelen merkezlerinde yüksek riskli grup için yıllık mamografi ve ultrasonografi incelemelerinin yanı sıra yıllık MR tarama eklenmektedir. Tetkikler 6 ay lık aralıklarla MRG ve mamografi-US olarak yapılmaktadır. Yıllık mamografik tarama başlangıç yaşı 40'tır veya hasta riskine göre daha erken olabilir. Yüksek riskli grupta; Birinci derecede  akrabasında meme kanseri olanlarda akrabanın tanısının konulduğu yaştan 10 yıl önce başlanmalıdır. Fakat bu 30 yaşın altında olmamalıdır. Tek istisnası bilinen veya şüphelenilen BRCA gen mutasyonu taşıyıcılığı durumudur. Meme kanseri tanısından sonra hangi yaşta olursa olsun tarama başlanılmalıdır. Meme koruyucu cerrahi geçiren olgularda radyasyon terapisinden 6 ay sonra taramaya başlanır, ilk 2 yıl boyunca istenirse 6 aylık bir tarama yapılabilir, sonra yıllık taramaya dönülür. Herhangi bir nedenle yapılan meme biyopsisi sonucu lobuler intraepitelyal neoplazi veya atipik duktal hiperplazi gelenlerde taramaya başlanır. Bilinen veya şüphelenilen BRCA2 gen mutasyonu taşıyıcısı olanlarda 25-30'lu yaşlarda taramaya mümkün olduğu kadar erken başlanır. BRCA1 gen mutasyonu taşıyıcılığı bilinen veya şüphelenilen grupta mümkün olduğunca erken olmak üzere genellikle 25'li yaşlarda taramaya başlanır. Göğüs ve mediasten bölgesinden radyasyon terapisi alan olgularda radyoterapi sonrası 8. yılda veya 25 yaşla birlikte (hangisi geç olursa) taramaya başlanır.

Kimler yüksek riskli grupta:

Yapılan çalışmalarda en önemli risk faktörünün yaş olduğu gösterilmiştir. Yaş arttıkça meme kanseri riski de artmaktadır. Örneğin 50 yaşının üzerinde meme kanseri riski 4 kat fazladır. Ancak yaşlanmak tek başına yüksek risk grubuna girmek için yeterli değildir çünkü mamografik tarama programı yaş ile artan riske karşı geliştirilmiş bir yöntemdir. Ek ve önemli risk faktörü, akrabalarda meme kanseri ve/veya yumurtalık kanseri olmasıdır. Kanserden etkilenen akraba ne kadar yakın ise risk o kadar artmaktadır. Akrabanın anne tarafı ya da baba tarafında olması riski etkilememektedir. Meme kanseri riskini arttıran bir başka durum meme kanseri ve yumurtalık kanserine yatkınlık yaratan iki genetik mutasyonun bulunmasıdır. Bu mutasyonlar için laboratuar testleri yapılabilmektedir. BRCA1 ve BRCA2 gen mutasyonları araştırılarak risk tanımlanabilir. Ancak yapılan çalışmalar aşağıdaki durumlarda otozomal dominant olarak ailesel yatkınlığa işaret etmektedir.

  1. Meme veya over kanserine sahip iki akraba
  2. 50 yaştan önce meme kanseri tanısı almış bir yakın akraba
  3. Hem meme hem over kanserine sahip akraba
  4. Bir ya da daha fazla akraba da iki kanser bulunması ( meme ve over ya da iki ayrı meme kanseri)
  5. Meme kanseri olan erkek akraba varlığında kişi yüksek riskli kabul edilmekte ve tarama programı kişiye özel olarak düzenlenmektedir.
Mamografi ve yüksek riskli hasta taraması

Yüksek riskli kadın popülasyonunda mamografik tarama başlangıç yaşı hakkında çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Araştırmacılar meme kanseri açısından ailesel risk taşıyan olgularda 40 yaşından önce taramanın başlatılmasını önermektedirler. En büyük alt grubu oluşturan birinci derece akrabasında meme kanseri bulunanlar için, birinci derece akrabada meme kanserinin tanımlandığı yaştan 10 yıl önce taramanın başlatılması önerilmektedir.

BRCA1 ve BRCA2 mutasyon geni taşıyıcılığı bilinen veya şüpheli olan kadınlarda meme kanseri için yüksek risk mevcuttur. BRCA mutasyon geninin yokluğunda 30 yaşın altında kadınlarda meme kanseri olasılığı ihmal edilebilecek kadar düşüktür. Bu yüzden BRCA pozitif olmayan yüksek riskli kadınlarda meme kanser taramasının alt limiti 30 yaş olarak bildirilmiştir. Çalışma serilerinde genç popülasyonun erken yaşlarda mamografiye bağlı yüksek doza maruz kalmaması için, mamografik tarama 20'li yaşlarda önerilmemektedir.

BRCA1 taşıyıcıları arasında 20'li yaşlardaki meme kanseri gelişme riski, aile hikayesi olmayanlarda 40'lı yaşlardaki kadınların taşıdığı riskten daha fazladır. National Comprehensive Cancer Network (NCCN) rehberinde BRCA1 için taramaya 25'li yaşlardan itibaren başlanmasını önermektedir.

Daha önce mediasten ve aksilla bölgesine radyasyon terapisi (lenfoma vb.) alan 18-30 yaşları arasındaki kadınlar meme kanseri için yüksek riskli grupta kabul edilmektedir. Bu olgularda radyoterapiyi takip eden 8. yılda meme kanseri görülebilmekte ve takip eden 15. yılda ise meme kanseri görülme riski en yüksek orana ulaşmaktadır. Çocuk yaşta 20Gy'den fazla göğüs ve mediasten bölgesinde radyasyon dozuna maruz kalanlarda radyoterapiyi takip eden 8. yılda veya 25 yaş ile birlikte (hangisi daha sonra ise) yıllık mamografik ve MRG taramanın başlatılmasını önerilmiştir.
Yüksek riskli hastada görüntüleme yöntemleri ve taramada MRG nin yeri Meme kanserinde kadın popülasyonun MG ile yılda bir yapılan taramanın etkinliği kanıtlanmıştır. Bu nedenle yüksek risk grubunda yapılan çalışmalarda MG'nin başlangıç yaşının erkene çekilmesi, sıklığının artırılması ve diğer görüntüleme yöntemlerininMG'ye eklenmesinin fayda/zararları tartışma konusu olmaktadır. Bir çok bilimsel veri nedeniyle meme kanseri için yüksek risk taşıyan kadın popülasyonun daha erken yaşlarda MG ve/veya ilave olarak manyetik rezonans görüntüleme ve ultrasonografi ile taranabileceği düşünülmektedir. Yüksek riskli popülasyonda MG'ye ilave olarak yapılacak US ve MRG'nin etkinliği çeşitli araştırmalarda sorgulanmıştır. Daha önceki yıllarda meme kanseri için yüksek risk taşıyan kadınlarda MG, US ve MRG'nin karşılaştırıldığı çalışmalarda yüksek maliyete rağmen duyarlılık ve özgüllüğü en yüksek yöntem MRG'dir. Bu çalışmalarda yüksek riskli hasta grubunda MRG'nin duyarlılığı % 77-100, MG'nin duyarlılığı %13-40, US'nin duyarlılığı %13-33 arasında değişmektedir. Yüksek riskli hasta grubunda yapılan tarama çalışmalarında US'nin diagnostik kazancının MRG'ye göre düşük olduğu gösterilmiştir. Ancak MRG ile meme kanseri taraması yapacak merkezlerin MRG rehberliğinde meme biyopsisi de yapabilecek donanımda olmaları sadece MRG de gösterilen lezyonların histopatolojik tanısına varabilmek için şarttır.

Kanaatimizce yüksek riskli hastada meme kanserinin MRG ile taraması için ACS tarafından geniş bir katılımla hazırlanan ve genel kabul gören aşağıda yer alan rehber ülkemiz içinde en geçerli rehberdir.

Mamografiye ilave olarak meme kanserinin MRG ile taranması rehberi

(ACR practice guıdeline for the performance of screening and diagnostic mammography. ACR PRACTICE GUIDELINE, 2008)

  1. Yıllık MRG tarama önerilen grup (non-randomize çalışmalar ve gözlemsel çalışmalar ile kanıtlanmış)
  2. BRCA mutasyonu taşıyanlar
  3. Birinci derece akrabalarda BRCA taşıyıcılığı bulunan, ama test edilmemiş kişiler
  4. Meme kanseri gelişme riski tüm yaşam süresince %20-25'den daha fazla olanlar (aile hikayesine dayanan istatistik modellerle)
  5. Yıllık MRG tarama önerilen grup (uzman konsensus düşüncesi temelinde)
  6. 10-30'lu yaşlar arasında göğüs bölgesine radyasyon terapisi anemnezi mevcut olgularda (Hodgkin hast. gibi)
  7. Li-Fraumeni sendromu olanlar ve 1. derece akrabaları
  8. Cowden and Bannayan-Riley-Ruvalcaba sendromu olanlar ve 1. derece akrabaları
  9. MRG tarama yapılıp yapılmayacağına dair yeterli kanıt olmayan grup
  10. Meme kanseri gelişme riski tüm yaşam süresince yaklaşık %15-20 olması (aile hikayesine dayanan istatistik modellerle)
  11. Lobüler karsinoma in situ veya atipik lobuler hiperplazisi olanlar
  12. Atipik duktal hiperplazi tanısı almış olanlar
  13. Yoğun dens veya heterojen mamografik dansiteli olgular
  14. Meme kanseri hikayesi olan kadınlar veya duktal karsinoma insitu hikayesi taşıyan olgular
  15. MRG tarama önerilmeyen grup (uzman konsensus düşüncesi temelinde)
  16. Meme kanseri gelişme riskinin %15'ten az olması

Spektromar

A. Fişekhane Cad. No:60A-1
Bakırköy 34410
İstanbul / Türkiye

Spektromar

T. +90 (212) 570 72 85
F. +90 (212) 543 91 13

TIBBİ TAHLİL LABORATUVARI


Bireysel Test Sonuçları
Kurumsal İşlemler

Apertura de cuenta bet365.es